O terapii Gestalt

Twórcą terapii Gestalt był Fritz Perls, jeden z najwybitniejszych psychoterapeutów, obok Z. Freuda, M. H. Ericksona, C. R, Rogersa. Swoje założenia zawarł w książce „Ego, głód i agresja” wydanej w 1942 r.

Terapia Gestalt wyłoniła się w drodze syntezy wielu europejskich, amerykańskich i orientalnych prądów filozoficznych, metodologicznych i terapeutycznych. Były wśród nich: tradycyjna psychoanaliza, psychologia postaci, filozofia egzystencjalna, fenomenologia, teoria pola, psychodrama i teatr.

Słowo „Gestalt” tłumaczone z języka niemieckiego oznacza: całość, postać, figurę, kształt, formę. Termin Gestalt został zachowany we wszystkich językach, jako że żadne jego tłumaczenie nie oddaje w pełni jego znaczenia.

Terapia Gestalt zrodziła się w nurcie psychologii humanistycznej z głębokiego zainteresowania człowiekiem. Jej celem jest poszerzanie świadomości „tu i teraz”. Ważne staje się jedynie Ja i Ty – klient i terapeuta oraz kontakt między nimi. Terapeuta jest zaangażowany w pracę w kierunku rozwoju osobistego klienta i jednocześnie swoim własnym. Wraz z poszerzaniem świadomości klient zyskuje lepszy wgląd w swoje życie, odzyskuje zdolność przeżywania kontaktów w sposób satysfakcjonujący, autentyczny i twórczy.

Cele terapii Gestalt formułowane są w języku rozwojowym. Według Perlsa najważniejszy jest wzrost potencjału człowieka, jego możliwości i przyczynienie się do zdynamizowania jego rozwoju. Według niego źródłem wszelkich zaburzeń są dysfunkcje pomiędzy jednostką i otoczeniem. Środowisko w którym ludzie się wychowują i kształtują, tworzy różnego rodzaju koncepcje, reguły i modele tego, jak ludzie powinni się zachowywać i jakie powinni mieć właściwości. Aby uzyskać akceptację środowiska, człowiek próbuje się do tych wymogów zaadoptować, ale kiedy to robi, często rezygnuje z własnych potrzeb i dążeń, traci łączność ze swoją naturą, autentycznością i nastawia się na takie działania żeby tę akceptację i aprobatę uzyskać. To powoduje alienację od samego siebie i „przestawianie się” na spełnianie oczekiwań otoczenia. To powoduje, że człowiek zaczyna odgrywać różnego rodzaju role, a w związku z tym traci kontakt z samym sobą i szuka wsparcia na zewnątrz, w innych ludziach, ponieważ nie ma zaufania do siebie i wiary, że sobie poradzi.

Na powyższych założeniach opiera się podstawowa koncepcja terapii, polegająca na idei pomocy danej osobie w odkryciu wewnętrznych zasobów, nawiązaniu kontaktu ze swoim prawdziwym wnętrzem, poszukiwania oparcia w sobie. Z tego wynika dość specyficzny sposób myślenia o zmianie: „prawdziwa i wartościowa zmiana występuje wtedy, gdy stajesz się tym, kim jesteś, a nie wtedy, gdy próbujesz stać się tym, kim nie jesteś”. Jest to idea przewodnia całej terapii Gestalt.

W 1970 roku Naranjo podał listę zaleceń służących zdrowiu - działania podejmowane w terapii Gestalt opierają się na owych zaleceniach:

• Żyj teraz – zwracaj uwagą bardziej na teraźniejszość, niż przeszłość i przyszłość.

• Żyj tutaj – zajmij się tym, co jest obecne, a nie tym, czego nie ma.

• Przestań sobie wyobrażać – doświadczaj tego, co rzeczywiste.

• Przestań niepotrzebnie myśleć - zamiast tego patrz i smakuj.

• Wyrażaj siebie - nie manipuluj, nie tłumacz, nie uzasadniaj, nie osądzaj.

• Poddaj się przeżywaniu nieprzyjemności i bólu, tak jak poddajesz się przeżywaniu przyjemności. Nie ograniczaj swojej świadomości.

• Nie akceptuj żadnego “powinieneś” z wyjątkiem tego, co naprawdę Twoje.

• Weź pełną odpowiedzialność za swoje czyny, uczucia i myśli.

• Poddaj się temu jaki jesteś. Nie udawaj kogoś innego.

• Bądź sobą i pozwól być sobą innym

Opracowano na podstawie:

Ginger, S. (2004). Gestalt. Sztuka kontaktu. Optymistyczne podejście do relacji międzyludzkich. Warszawa: Wydawnictwo Jacek Santorski & Co.

Sills, Ch., Fish, S., Lapworth, P. (1999). Pomoc psychologiczna w ujęciu Gestalt. Warszawa: Wydawnictwo Instytut Psychologii Zdrowia.

Mellibruda, J. (2009). Teoria i praktyka terapii Gestalt. Warszawa: Wydawnictwo Instytut Psychologii Zdrowia.

Żłobicki, W. (2008). Edukacja holistyczna w podejściu Gestalt. O wspieraniu rozwoju osoby. Kraków: Wydawnictwo Impuls.

Houston, G. (2006). Gestalt. Terapia krótkoterminowa. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Kepner, J.I.(1991). Ciało w procesie psychoterapii Gestalt. Warszawa: Wydawnictwo Pusty Obłok.

Zinker, J. (1991). Twórczy proces w terapii Gestalt. Warszawa: Wydawnictwo Jacek Santorski & Co.

Perls, F.S. (2002). Wokół śmietnika. Poznań: Wydawnictwo Zysk i S-ka.